Jevreji u Sremu tokom prve polovine 19. veka. Formiranje zajednice

Apstrakt

Devetnaesti vek je period nastavka borbe Jevreja za ravnopravnost i građanske slobode. Tokom 18. veka, osim u Zemunu i Petrovaradinu, Jevreji se u Sremu javljaju tek sporadično kao privremeni trgovci. Patent o toleranciji cara Josifa II iz 1782. godine predstavlja prvi u nizu zakonskih mera kojima su Jevrejima proširivana građanska prava. Sve te mere, iako nisu dozvoljavale stalno naseljavanje Jevreja u Srem, u mnogome su omogućile njihovu trgovinu i privremeni boravak. Upravo će ta trgovina i korist koju je od njih imala vlast, imati ključnu ulogu za trajnije naseljavanje. Tek 1840-ih godina Jevrejima će biti dozvoljeno sticanje nekretnina u civilnom delu Sremu, a tri decenije kasnije i na teritoriji bivše Vojne granice. Jevrejske porodice doseljene u Srem tokom prve polovine 19. veka predstavljaju osnovu zajednice koja će tek od kraja 19. i tokom prvih decenija 20. veka doživeti svoj procvat. U Mađarskom nacionalnom arhivu čuvaju se popisi Jevreja u Sremu tokom prve polovine 19. veka. Ovi popisi su od neizmernog značaja za istoriju jevrejske zajednice, i to kako za izučavanje njihove ekonomske snage i uloge u društvu, tako i za izučavanje njihovog porekla, migracionih talasa i genealogije porodica.