O emociji, pisanju molbi vlastima i Holokaustu. Život i smrt jevrejske porodice u Zagrebu tokom Drugog svetskog rata

Apstrakt

Ovaj rad rekonstruiše sudbinu porodice Šlenger, imućne jevrejske porodice iz Zagreba, kako bi se ispitala uloga emocija i subjektivnosti u istoriografiji Holokausta. Njihova priča smeštena je u širi kontekst antisemitskog progona u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, gde su pravna diskriminacija, ekonomska eksproprijacija i proizvoljna hapšenja naglo izmenili svakodnevicu Jevreja nakon 1941. godine. Posebna pažnja posvećena je hapšenju 165 jevrejskih mladića, među kojima su bili i braća Šlenger, kao i njihovoj deportaciji u logor Jadovno, gde je većina stradala.

Središte rada čini pažljiva analiza molbi koje su jevrejske porodice upućivale ustaškim vlastima. Ovi dokumenti otkrivaju ne samo strategije kojima su porodice nastojale da izdejstvuju oslobađanje svojih bližnjih – naglašavajući lojalnost, korisnost i hrvatski identitet – već i snažnu emocionalnu komponentu tih obraćanja. Sve očajnije molbe Levina i Marije Šlenger pokazuju psihološki teret neizvesnosti, straha i gubitka, kao i postepeno gašenje nade.

Polemišući sa istoriografskim raspravama o objektivnosti i afektu, rad ukazuje da ovakve molbe pružaju dragocen uvid u unutrašnji život žrtava Holokausta. Umesto da se posmatraju isključivo kao administrativni izvori, predlaže se njihovo čitanje kao izraza traume, subjektivnosti i proživljenog iskustva. Na taj način, rad dovodi u pitanje konvencionalne pristupe koji favorizuju distanciranu analizu i zalaže se za empatičniji pristup, vraćajući žrtve u središte sopstvenih istorijskih narativa.